Powrót

Dlaczego stres oksydacyjny jest groźny dla Twoich oczu?

Możliwe powikłania po stresie oksydacyjnym

Wolne rodniki to atomy, cząsteczki lub jony, na których zewnętrznej orbicie znajduje się pojedynczy, niesparowany elektron. Co prawda, atom tlenu posiada na ostatniej orbicie parzystą liczbę elektronów, ale gdy traci jeden z nich, powstaje wolny rodnik, który dąży do utleniania kolejnych atomów. Wolne rodniki mogą wywierać szkodliwy wpływ m.in. na białka, DNA, kwasy tłuszczowe i polisacharydy. Jeśli organizm nie nadąża z procesami detoksykacji reaktywnych form tlenu, dochodzi do tzw. stresu oksydacyjnego. Stan ten leży u podstaw wielu schorzeń, przyczynia się również do rozwoju chorób oczu. (1,2)

 

 

Wolne rodniki – rola w organizmie

 

Wolne rodniki tlenowe (czyli związki tlenowe posiadające niesparowany elektron) należą do reaktywnych form tlenu. W warunkach fizjologicznych powstają one w wyniku procesów metabolicznych i reakcji chemicznych, które zachodzą na poziomie komórkowym. Jeśli nie dojdzie do zaburzenia homeostazy, reaktywne rodniki tlenowe są uwalniane w ilościach, które nie szkodzą komórkom, wręcz przeciwnie – odpowiadają za prawidłowy przebieg wielu procesów, które zachodzą w ich obrębie. (2)

Jednak wolne rodniki tlenowe to związki potencjalnie szkodliwe, które mogą wchodzić w reakcje z elementami strukturalnymi komórek i prowadzić do uszkodzeń białek, lipidów czy kwasów nukleinowych. Jednak organizm na poziomie komórkowym dysponuje mechanizmami obronnymi (antyoksydacyjnymi), które chronią przed takimi procesami. Mimo to niektóre patologie (np. reakcje zapalne, ekspozycja na promieniowanie) mogą istotnie nasilać wytwarzanie wolnych rodników, zaburzać istniejącą równowagę i uszkadzać komórki, a nawet prowadzić do ich śmierci. Procesy te odgrywają istotną rolę w patomechanizmie wielu chorób, również schorzeń narządu wzroku. (2)

 

Stres oksydacyjny a zwyrodnienie plamki żółtej

 

Stres oksydacyjny może leżeć u podstaw zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem (AMD). Plamka żółta jest obszarem siatkówki, w którym zachodzą intensywne procesy metaboliczne i który wykazuje wysokie zapotrzebowanie na tlen, co sprzyja powstawaniu wolnych form tlenowych. Ich produkcję nasilają też chromatofory siatkówki i nieustanna ekspozycja na światło (zwłaszcza plamki żółtej). (2)

Siatkówka może jednak uruchomić mechanizmy obronne, na które składają się wysokie stężenia enzymów antyoksydacyjnych, witamin C i E oraz karotenoidów (luteiny i zeaksantyny). To związki o wysokiej aktywności przeciwutleniającej, które działają jak „szczotka” – wymiatają nadmierną ilość wolnych form tlenowych z komórek. Wyniki badań klinicznych wykazują, że również cynk może działać protekcyjnie na struktury oka – stosuje się go nie tylko w postępowaniu profilaktycznym, ale i terapeutycznym (hamuje postęp AMD). (2)

 

Stres oksydacyjny a jaskra

 

Uważa się, że stres oksydacyjny może inicjować procesy, które wpływają na rozwój jaskry pierwotnej. W jej przebiegu dochodzi do uszkodzeń i ubytków tzw. komórek beleczkowania, które odpowiadają za przepływ cieczy wodnistej i usuwanie ciał obcych. Prawdopodobnie to właśnie ekspozycja na przewlekły stres oksydacyjny przyczynia się do niekorzystnych zmian w ich obrębie. Jednak związki o potencjale antyoksydacyjnym mogą pomóc również pacjentom chorym na jaskrę – wyniki niektórych badań dowodzą, że w takich przypadkach przeciwutleniacze wpływają na poprawę parametrów pola widzenia. (2)

Warto zacząć dbać o stan narządu wzroku jak najwcześniej i rozważyć suplementację ważnych antyoksydantów, ponieważ przeciętna dieta może nie dostarczać ich odpowiednich ilości. Jednym ze złożonych preparatów tego rodzaju jest Lutezan, który zawiera m.in. ekstrakty roślinne (z antocyjanidynami), witaminy C i E, luteinę, zeaksantynę, cynk, selen, miedź. (3)

 

 

Zaćma – groźny skutek stresu oksydacyjnego

Stres oksydacyjny pełni istotną rolę w patogenezie zaćmy. Efektem reakcji fotochemicznych, jakie zachodzą w soczewce, są wolne rodniki, które, reagując ze strukturami soczewki, prowadzą do jej zmętnienia. Przed szkodliwym wpływem reaktywnych form tlenuchronią przeciwutleniacze (witamina C i glutation), których stężenie w soczewce maleje z czasem – gdy jest ich zbyt mało, nasilają się procesy utleniania białek i powstawania ich form nierozpuszczalnych w wodzie. W rezultacie soczewka ulega mętnieniu. (2)

 

 

1. Zabłocka A., Janusz M. Dwa oblicza wolnych rodników tlenowych. Postepy Hig Med Dosw. 2008;62:118-124

2. Wolski T., Kalisz O., Gerkowicz M. et al. Rola i znaczenie antyoksydantów w medycynie ze szczególnym uwzględnieniem chorób oczu. Post Fitoter. 2007;2:82-90

3. Lutezan (preparat złożony) – kapsułki. https://bazalekow.mp.pl/lek/89155,Lutezan-kapsulki Data dostępu: 29.05.2017