Powrót

Jak wygląda badanie ciśnienia wewnątrzgałkowego?

ciśnienie w oku - jak się je mierzy ?

Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego, zwany tonometrią, w praktyce klinicznej wykonuje się za pomocą tonometru aplanacyjnego (Goldmanna), tonometru Schiøtza lub tonometru bezkontaktowego „air puff”. Przed pomiarem pacjentom poleca się zdjąć soczewki kontaktowe. Orientacyjnie ciśnienie wewnątrzgałkowe można określić metodą palpacyjną, która pozwala ocenić, czy doszło do nagłego zamknięcia kąta przesączania (czyli ataku ostrej jaskry). To groźny stan, który wymaga natychmiastowej interwencji lekarskiej. (1,2)

 

Tonometria aplanacyjna – standardowa metoda badania

 

Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego tonometrem aplanacyjnym (Goldmanna), który po raz pierwszy opisano w latach 50. ubiegłego wieku, nadal stanowi złoty standard. Technikę pomiaru oparto na regule Imberta-Ficka – według niej ciśnienie, jakie panuje wewnątrz kuli, jest równe sile potrzebnej do jej spłaszczenia, podzielonej przez wielkość powierzchni spłaszczenia. (1,3)

Podczas badania przykłada się końcówkę tonometru do rogówki, której obraz jest widoczny w lampie szczelinowej. Przed dokonaniem pomiaru powierzchnię oka należy znieczulić oraz zabarwić film łzowy specjalnym roztworem fluoresceiny wykazującej fluorescencję (substancja świeci pod wpływem kobaltowo-niebieskiego światła). (1)

 

Tonometria wgłobieniowa, tonometria bezkontaktowa

 

W badaniu metodą tonometrii wgłobieniowej (impresyjnej) wykorzystuje się tonometr Schiøtza. Przyrząd ten należy ustawić pionowo na znieczulonej uprzednio rogówce u pacjenta, który przebywa w pozycji leżącej lub ma odchyloną głowę (do tyłu). Trzpień tonometru uciska rogówkę – na opór rogówki na odkształcający ją ucisk wpływa ciśnienie, jakie panuje w gałce ocznej (stopień odkształcenia wskazuje wskaźnik na skali aparatu). (1)

Tonometria bezkontaktowa (typu air-puf) wykorzystuje podmuch sprężonego powietrza do spłaszczenia rogówki. Badanie nie zajmuje dużo czasu i nie wymaga znieczulenia powierzchni oka. Wartość ciśnienia (w mm Hg) obliczona zostaje na podstawie czasu, który jest potrzebny do spłaszczenia powierzchni rogówki (w oparciu o uśrednione wyniki kilku pomiarów). (1)

 

Tonometria – przygotowanie, wskazania, powikłania

 

Pacjentom przed wykonaniem badania ciśnienia wewnątrzgałkowego zaleca się rozluźnienie ciasno zapiętych kołnierzyków. W trakcie pomiaru oddech powinien być miarowy, spokojny (nie wolno go wstrzymywać). Badany nie może też zaciskać powiek. Okiem, które nie jest poddawane badaniu, trzeba patrzeć w dal (przed siebie). Przed badaniem zazwyczaj należy zdjąć soczewki kontaktowe. Jeśli metoda wymaga podania miejscowego znieczulenia, pacjent powinien poinformować personel medyczny o ewentualnym uczuleniu na leki znieczulające. (1)

Badanie ciśnienia wewnątrzgałkowego wchodzi w skład rutynowego badania okulistycznego. Ale szczególnie wskazane jest w przypadku podejrzenia jaskry, nadciśnienia ocznego; standardowo wykonuje się je także w trakcie wizyt kontrolnych po zabiegach okulistycznych. (1)

Tonometria to badanie bezpieczne, z którym bardzo rzadko wiążą się powikłania. W niektórych przypadkach pacjenci skarżą się na uczucie obecności ciała obcego pod powieką, zgłaszają zaczerwienienie oka i/lub przejściowe nieostre widzenie. Jeśli w oku pojawia się wydzielina ropna, zaczerwienie znacznie nasila się bądź utrzymuje się dłużej niż dobę, należy skonsultować się z lekarzem. (1)

 

 

Tonometry miniaturowe, przenośne, ręczne

Badanie ciśnienia wewnątrzgałkowego czasem przeprowadza się za pomocą tonometru Perkinsa (zminiaturyzowanego urządzenia z pryzmatem Goldmanna) lub tonometru typu Pulsair (Keelera) – bezkontaktowego, przenośnego aparatu, który dokonuje pomiaru ciśnienia potrzebnego do spłaszczenia powierzchni rogówki. Tonometrię wykonuje się też z wykorzystaniem ręcznego tonometru Tono-Pen, wyposażonego w przetwornik do spłaszczania rogówki (Tono-Pen nie wymaga zdejmowania soczewek kontaktowych). (1)

 

 

 

1. Pogrzebielski A. Badanie ciśnienia wewnątrzgałkowego (tonometria). https://okulistyka.mp.pl/badanieoczu/podstawowe/68650,badanie-cisnienia-wewnatrzgalkowego-tonometria Data dostępu: 30.09.2017

2. Jakubaszko – Jabłońska J. Podstawowe badanie okulistyczne. https://www.lekarski.umed.wroc.pl/sites/default/files/struktura/lekarski/medycyna-ratunkowa/Podstawowe%20badanie%20okulistyczne.pdf Data dostępu: 30.09.2017

3. Mulak M., Szumny D. Nowoczesna tonometria – więcej niż pomiar ciśnienia. Ophthalmology and Therapy. 2016;4(12):250-253