Powrót

Na czym polega proces widzenia?

Kolejne etapy procesu widzenia

Narząd wzroku zbudowany jest z gałki ocznej, aparatu ruchowego oka (mięśni gałkoruchowych) oraz aparatu ochronnego oka (na który składają się powieki, powięzi oczodołowe i oczodół, narząd łzowy). Widzenie to skomplikowany proces, który swój początek ma w oku. Najpierw siatkówka odbiera obraz i przetwarza go; za pośrednictwem nerwu wzrokowego obraz dociera do mózgu, gdzie właściwe ośrodki rejestrują go, przetwarzają i dokonują jego interpretacji. (1,2)

 

Widzenie – proces elektrochemiczny

 

Siatkówkę uważa się za kluczową część oka, ponieważ znajdują się w niej czopki i pręciki odpowiadające za funkcje widzenia. To światłoczułe elementy, które mogą być pobudzane światłem. Czopki są gęsto upakowane głównie w środkowej części siatkówki (plamce żółtej) – mają zdolność widzenia barw i umożliwiają dostrzeganie szczegółów (w świetle dziennym). Pręciki są wysoko światłoczułe – potrafią wykrywać ruch, kształt (dzięki nim można widzieć przy niskim poziomie oświetlenia, o zmierzchu). (2)

Widzenie to proces o charakterze elektrochemicznym. Barwniki wzrokowe zawarte w czopkach i pręcikach pod wpływem światła ulegają rozkładowi (regeneracja następuje w ciemności). W efekcie bodziec świetlny ulega przemianie w bodziec elektryczny, który przez włókna nerwowe przechodzi do kory wzrokowej mózgu. (1,2)

 

Oko i mózg – zgrany duet

 

Po wytworzeniu bodźca nerwowego przez komórki światłoczułe dochodzi do pobudzenia komórek dwubiegunowych siatkówki i komórek zwojowych – ich włókna tworzą nerw wzrokowy, skrzyżowanie wzrokowe i pasmo wzrokowe. Drogi wzrokowe łączą się z ciałem kolankowatym bocznym i prowadzą do obu części kory wzrokowej półkul mózgowych. (2)

W dużym skrócie można powiedzieć, że w skrzyżowaniu wzrokowym nerw wzrokowy rozgałęzia się na dwie drogi wzrokowe, a w każdej z nich znajdują się włókna wzrokowe z obu oczu. Lewa połowa kory wzrokowej zajmuje się przetwarzaniem bodźców z lewej strony siatkówki obu oczu (odpowiedzialnych za odbiór informacji wizualnych z prawej strony pola widzenia); natomiast prawa połowa kory wzrokowej (analogicznie) odpowiada za prawą stronę siatkówek i lewą stronę pola widzenia. (1,2)

Reasumując: nerw wzrokowy odpowiada za przewodzenie impulsów wzrokowych z oka do kory wzrokowej, a tam powstaje „widziany” obraz – pojedyncze wrażenie wzrokowe. (1)

 

Widzenie obuoczne – skoordynowana funkcja układu wzrokowego

 

Za prawidłowe widzenie uważa się widzenie obuoczne, wynikające ze skoordynowanej funkcji obu oczu. Wpływa na nie m.in. ostrość wzroku oraz ustawienie i ruchomość gałek ocznych. (2)

Istnieją trzy stopnie widzenia obuocznego:

  • I stopień – jednoczesna percepcja, czyli zdolność jednoczesnego widzenia obojgiem oczu dwóch różnych obrazów pochodzących z siatkówek oka.
  • II stopień – fuzja, czyli integracja obrazów utworzonych na siatkówkach obu oczu w pojedyncze wrażenie wzrokowe. Prawidłowo dwa obrazy z prawego i lewego oka „zlewają” się w korze wzrokowej w jeden obraz. Do fuzji może dojść, jeśli zostaną pobudzone korespondujące punkty siatkówek obu oczu.
  • III stopień – stereopsja (widzenie przestrzenne, widzenie trójwymiarowe, bryłowe). Widzenie stereoskopowe oznacza zdolność do widzenia trójwymiarowego – obuoczną percepcję głębi. Stereopsja jest możliwa dzięki fuzji obrazów powstałych na niekorespondujących punktach siatkówek. Teoretycznie obraz tego rodzaju powinien być widziany podwójnie, jednak kora mózgowa potrafi zlać te dwa obrazy w jeden i sprawić, że widzenie staje się stereoskopowe (czyli przestrzenne, trójwymiarowe). (2)

 

 

Ostrość wzroku u małych dzieci

Dziecko przychodzi na świat z dobrze rozwiniętą siatkówką, jednak jej część środkowa (plamka żółta) rozwija się dalej: do 6. miesiąca życia. Na pierwsze lata życia maluszka przypada rozwój ośrodkowego układu nerwowego. Z tego powodu ostrość wzrokukilkumiesięcznego niemowlęcia jest aż dziesięciokrotnie słabsza niż osoby dorosłej. Ale ostrość wzroku malucha dwuletniego jest już tylko dwukrotnie słabsza niż jego rodziców. (2)

 

 

 

1. Pogrzebielski A. Budowa narządu wzroku. https://okulistyka.mp.pl/zdroweoczy/68655,budowa-narzadu-wzroku Data dostępu: 30.09.2017

2. Kubatko-Zielińska A. Fizjologia i patofizjologia widzenia. https://okulistyka.mp.pl/badanieoczu/specjalistyczne/135327,fizjologia-i-patofizjologia-widzenia Data dostępu: 30.09.2017