Powrót

Stres oksydacyjny a problemy ze wzrokiem

Stres oksydacyjny

Wolne rodniki i wywoływany przez nie stres oksydacyjny przyczyniają się do szybszego starzenia organizmu oraz uczestniczą w powstawaniu wielu schorzeń, takich jak nowotwory, choroba Parkinsona, miażdżyca czy reumatoidalne zapalenie stawów (1, 5). Objawy stresu oksydacyjnego są odczuwane także przez nasze oczy. Nagłe pogorszenie wzroku czy zaburzenia pola widzenia – to tylko niektóre z nich. Stres oksydacyjny wymieniany jest jako jedna z ważniejszych przyczyn zaburzeń widzenia (3, 4). Oto jak możemy ochronić wzrok przed jego szkodliwym działaniem.

 

Stres oksydacyjny – co to takiego?

Stres oksydacyjny to stan charakteryzujący się brakiem równowagi pomiędzy wytwarzanymi reaktywnymi rodnikami a zdolnością organizmu do ich neutralizacji. Gdy wolne rodniki nie są skutecznie usuwane przez mechanizmy obronne, dochodzi do zaburzenia homeostazy w kierunku reakcji utleniania. Tak powstaje stres oksydacyjny. Zachwianie równowagi wynikać może z nadmiernej produkcji wolnych rodników lub nieprawidłowości układu antyoksydacyjnego (1, 2).

 

Stres oksydacyjny – objawy

Powstawanie stresu oksydacyjnego wiąże się z utlenianiem tłuszczów, białek i nici DNA, co w następstwie prowadzi do uszkodzeń komórek i tkanek (3). Na skutki stresu oksydacyjnego szczególnie narażone są: układ oddechowy, układ krwionośny, mózg oraz oczy (1). Stres oksydacyjny może sprzyjać powstawaniu i rozwojowi takich chorób, jak: cukrzyca, schorzenia płuc i układu krążenia, zapalenie wątroby i trzustki czy nowotwory (1).

W wyniku procesów starzenia, mechanizmy obronne organizmu zawodzą i dochodzi do kumulacji uszkodzeń komórkowych, dlatego ryzyko wystąpienia objawów stresu oksydacyjnego rośnie wraz z wiekiem (3).

 

Stres oksydacyjny a zaburzenia widzenia

Wyniki badań wskazują, że stres oksydacyjny odgrywa ważną rolę w rozwoju chorób narządu wzroku: jaskry i zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem (AMD) (4, 5). Ze względu na bardzo wysokie zużycie tlenu, siatkówka stanowi niezwykle dogodne miejsce do tworzenia się wolnych rodników. Główne czynniki, które sprzyjają powstawaniu stresu oksydacyjnego na poziomie siatkówki to:

 

  • wiek,
  • palenie papierosów,
  • otyłość,
  • noszenie soczewek pozbawionych filtra chroniącego przed światłem niebieskim,
  • jasny kolor tęczówek (4).

 

Eksperci analizujący związki między stresem oksydacyjnym i chorobami oczu wyraźnie podkreślają istotną rolę antyoksydantów jako tych substancji, które sprzyjają poprawie widzenia. Badanie przeprowadzone na grupie pacjentów z jaskrą, przyjmujących preparat o właściwościach antyoksydacyjnych, wykazało znaczącą poprawę w zakresie zaburzeń pola widzenia. W innym badaniu, u pacjentów chorych na zwyrodnienie plamki (AMD) i przyjmujących antyoksydanty wraz z cynkiem, stwierdzono obniżenie ryzyka postępu choroby w jej zaawansowanych stadiach (5).

 

Antyoksydanty dla zdrowych oczu

Aby ustrzec oczy przed negatywnym działaniem wolnych rodników, warto wzbogacić swoją dietę w antyoksydanty. Są to naturalne substancje, które wchodzą w reakcje ze związkami utleniającymi i neutralizują je (3). Najpopularniejsze z nich to:

 

  • witaminy C, A, E,
  • minerały: cynk i selen,
  • karotenoidy: barwniki roślinne, spośród których na szczególną uwagę zasługuje luteina i zeaksantyna – substancje chroniące siatkówkę oka przed uszkodzeniem oksydacyjnym,
  • flawonoidy: związki chemiczne, które mogą obniżać ryzyko zachorowania na AMD i sprzyjać ostremu widzeniu (5).

 

Ze względu na swoje prozdrowotne właściwości, antyoksydanty są szczególnie rekomendowane jako składnik codziennej diety. Bogate źródło witaminy C stanowią m.in. cytrusy, jagody, porzeczki czy truskawki, zaś cynku i selenu – mięso ryb (3). Witamina E obecna jest przede wszystkim w olejach roślinnych, a witamina A – w wątrobie zwierzęcej (3). Karotenoidy to składnik żółtek jaj, warzyw (np. szpinak, brokuł, marchew) i owoców, z kolei flawonoidy występują w owocach cytrusowych, winogronach czy czerwonym winie (5).

 

Antyoksydanty znajdziemy nie tylko w żywności, a także w suplementach diety, dostępnych bez recepty. Preparaty, takie jak LUTEZAN zawierający wspomnianą już luteinę, mogą być stosowane jako wsparcie dla zdrowia naszych oczu i prawidłowego wzroku.

 

 

Przypisy:

  1. Czajka A. Wolne rodniki tlenowe a mechanizmy obronne organizmu. Nowiny Lekarskie. 2006;75(6):582–586.
  2. Wiktorowska-Owczarek A, Nowak J. Z. Patogeneza i profilaktyka AMD: rola stresu oksydacyjnego i antyoksydantów. Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej. 2010;64:333-343.
  3. Napierała I. Stres oksydacyjny a uszkodzenia wzroku. http://www.aptekamedia.pl/files/UserFiles/file/2014/07-08/stres%20oksydacyjny.pdf Data dostępu: 15.02.2017
  4. Drobek-Słowik M, Karczewicz D, Safranow D. Potencjalny udział stresu oksydacyjnego w patogenezie zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem (AMD). Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej. 2007;61:28-37.
  5. Wolski T, Kalisz O, Gerkowicz M, et al. Rola i znaczenie antyoksydantów w medycynie ze szczególnym uwzględnieniem chorób oczu. Postępy Fitoterapii 2007;2:82-90.